Django Unchained

Een van de briljante aspecten van Tarantino’s Django Unchained is dat hij de mythe van de cowboy (de vigilante die zich (soeverein) niet onderwerpt aan de wet maar zich heen en weer beweegt over de frontier van onze cultuur), aan de mythe van de slaaf, die (zo lijkt het) de dialectische tegenpool van de cowboy is. De cowboy handelt (actief) zonder tussenkomen van de wet, en de slaaf wordt behandeld (passief) zonder bescherming van de wet. 

Het feit dat het in Hollywood (tot Tarantino) ‘filmgrammaticaal’ onmogelijk was om de twee genres / mythes te combineren – een klassieke cowboyfilm (Ford, Hawkes, etc.) kan geen verwijzingen naar slavernij bevatten (hoe historisch accuraat dat ook zou zijn), omdat de slavernij de (verdrongen?) onderkant van de mythe van de cowboy is. Ten opzichte van de Cowboy (die soeverein handelt) zijn we allemaal als slaven (zoals ook bleek uit het geopolitieke optreden van de VS in de periode 2001-2011).

(En natuurlijk kon Tarantino dit alleen in beeld brengen door ‘spagghetti’ te gaan.)

N.B.

[N.B. ik vind dat Cover die stelt dat het geweld van de wet (wat hij noemt de ‘pain and death’ waar rechtsuitoefening mee gepaard gaan) het tegenovergestelde is van ‘betekenis.’  ((In Shoshana Felman’s parafrase): “Pain and death (which the law inflicts) are by definition what cannot be understood, what cannot be transformed into meaning by those who suffer them. Legal meaning, therefore, is not shared by those whom the law overwhelmes.”) De ‘pijn’ die hier wordt opgeroepen is genderspecifiek en is dus niet zo generiek en betekenisloos als Cover lijkt te suggereren.]

Dred Scott & Force Feeding

De Dred Scott deelt – denk ik – met de force-feeding zaak (van de suffragettes) het feit dat het (historisch gezien) een tipping over moment bleek te zijn waarin het (impliciete) geweld van de juridische orde (waar Robert Cover het ook over heeft in “Violence and the Word”) ineens gedramatiseerd en zichtbaar voor iedereen werd, waarna de publieke opinie veranderde.

Het force feeding maakte (ineens) het geweld van rechtshandhaving onverdraaglijk voor een groot deel van het publiek. Dit was ongetwijfeld zo omdat het naar binnen proppen van de voedsel brengende slangen teveel deed denken aan een verkrachting (verkrachtingsvergelijkingen domineerden de gehele discussie over force feeding), zodat we hier ook weer zien dat een ‘juridisch spektakel’ dat (via de media) reist gaat resoneren met andere ‘scenes,’ en daar betekenissen, connotaties, en affectieve structuren van gaat overnemen.  En verkrachting is – natuurlijk – juridisch gezien verbonden met het issue waar de suffragettes door gepreoccupeerd waren: de rechtspositie van vrouwen. Het feit dat het nog decennia na het veroveren van het vrouwenkiesrecht duurde voordat verkrachting-binnen-het-huwelijk strafbaar werd heeft natuurlijk alles te maken met de juridische status van vrouwen als ‘eigendom’ van hun man, of als ‘onderdeel’ van de oikos. Verkrachting – of liever de ‘verkrachtbaarheid’- van vrouwen bepaalde hun paradoxale juridische status: als subjecten en als ‘penetreerbare’ lichamen waarvan de ‘onschendbaarheid’ gelimiteerd was.

Wat ik me afvraag: hoe zat het rond 1913 – het hoogtepunt van de forcefeedingscrisis – met verkrachtingswetgeving? Welke historische gebeurtenissen, literaire of populaire teksten over verkrachting grepen de verbeelding? Hardy’s Tess d’Ubervilles?

Wat interessant is aan de Dred Scott casus is niet alleen de overduidelijke onrechtvaardigheid van het vonnis in onze ogen, maar (ook) het feit dat het (net als in het geval van de Suffragettes) ook door tijdgenoten werd gezien als zo’n duidelijke juridische dwaling dat het leidde tot een crisis in het functioneren van de wet. In het geval van de Suffragettes werd de wet opgelapt door vrouwen kiesrecht te geven, en in het geval van Dred Scott leidde het tot de burgeroorlog. 

Platformbijeenkomst op 4 november

Maandag 4 november (16:00-18:00) komt het Leids Platform voor Literatuur, Recht en Retorica weer bijeen om de discussie over 'Legal Bodies' voort te zetten. Het onderwerp van onze bijeenkomst is: "Personhood." We zullen daarbij een historische juridische casus bespreken, twee theoretische teksten en een literaire tekst.

De historische casus is de Dred Scott zaak. Dredd Scott, een Amerikaans slaaf, probeerde in 1857 d.m.v. een rechtszaak zijn vrijheid af te dwingen. Informatie hierover kan je hier op wikipedia vinden.

Daarnaast bespreken we twee theoretische teksten (laat het weten als je per email een pdf wil ontvangen):

* Edward Mussawir, "Personal Jurisdiction: The 'Method of Dramatization' in the 'Law of Persons," in Jurisdiction in Deleuze. The Expression and Representation of the Law. London en New York: Routledge, 2011: 21-37.

* Stephen Best, "The Slave's Two Bodies," in The Fugitive's Properties: Law and the Poetics of Possession. Chicago: University of Chicago Press, 2004: 1 - 25.

Tenslotte hopen we de roman The God of Small Things (1996) van Arundhati Roy in once discussie the betrekken.

Een pdf van het boek van Roy kan je hier vinden.

Een reeks historische documenten, krantenartikelen over de Dred Scott zaak zijn hier beschikbaar op de site van de Library of Congress.

Iedereen (inclusief studenten, arbeiders en soldaten) is welkom.

Locatie: Lipsius-gebouw (Universiteit Leiden), zaal 030.

Naastenliefde

Waar we het ook over hadden - of in ieder geval over wilden hebben - in ons 'lichaamsblokje': het recht om te sterven.

In het kader hiervan: De 71-jarige man die zijn 99-jarige moeder hielp bij zelfdoding is, zo las ik hier in het NRC, is volgens de rechtbank schuldig bevonden, maar krijgt geen straf omdat hij handelde uit 'naastenliefde.'

Grappig. "Naastenliefde" is een rare term voor de rechtbank om te gebruiken in deze context, zeker in combinatie met het curieuze vonnis-zonder-straf: alsof het handelen uit 'naastenliefde' de wet niet zozeer buitenspel zet, maar haar haar 'kracht' (of force / gewalt om Derrida / Benjamin's term te gebruiken) ontneemt: de 71-jarige man wordt veroordeeld, maar niet gestraft (en hij bevindt zich in een juridische zone die exact het tegenovergestelde van Agamben's homo sacer is: de homo sacer is immers rechtstreeks onderworpen aan het geweld van de macht, maar niet beschermd door de wet (en is dus 'gestraft' maar niet 'schuldig bevonden')). 

Handelen uit naastenliefde: het gaat hier niet zozeer om een morele / ethische wet die boven de wet wordt geplaatst (zoals in Burgerlijke ongehoorzaamheid, waar 'morele verplichtingen' ons dwingen de wet te breken ), maar om een affect (i.e. 'naastenliefde') die het functioneren van de wet-als-kracht opschort.

En wat is nou helemaal 'naastenliefde'? Het is natuurlijk een door-en-door Christelijke term, centraal voor de Christelijke ethos die, zoals we van Levinas, Derrida (en ook Zizek) weten altijd excessief is, hyperbolisch, unconditional (je hebt je naaste nooit genoeg lief: er is altijd meer dat je kan geven of opofferen voor je naaste). Het dwingt je tot heiligheid. De wet - daarentegen- beschermt ons tegen 't excessieve van het gebod tot naastenliefde. Het stelt: zo is het wel goed (want: genoeg = genoeg).

Vandaar misschien de media-fascinatie met de 71-jarige (en in elk nieuwsbericht wordt zijn leeftijd genoemd): hij is een moderne heilige. Een zwoeger. Eentje die in naam van naastenliefde de macht van de wet uitdaagt, en bereid is om de straf te dragen. Een seculiere martelaar?

Maar net niet helemaal: een straf is hem (tot zijn grote irritatie) niet opgelegd.

Interviews met Suffragettes

Tussen 1974 en 1981 interviewde historicus Brian Harrison 193 Suffragettes. De geluidsopnamen daarvan worden bewaard in de Women's Library te Londen, en een bevriend historica wees me erop dat er onder andere uitgebreid gesproken wordt over de ervaring van het force-feeding. In 2012 zond de BBC's "Archive on 4" een reeks radiodocumentaires uit op basis van dit archief. De uitzendingen kan ik helaas niet meer vinden, maar clips ervan staan nog hier op de BBC website. Vooral de getuigenis van Grace Roe is interessant, maar ook Sylvia Pankhurst's herinneringen aan de stem van haar moeder Emmeline is boeiend.

Een journalistiek stukje in de express.

Ik heb dit nog niet uitgebreid geGoogleBooked of geMLAd of GeProjectMused, maar uit wat ik al klikkend zag maak ik op dat dit materiaal vooral door historici gebruikt is, en nog niet op een zelfde manier onderzocht is als bijvoorbeeld de verschillende Holocaust archieven (door Langer, Felman, Hartmann, Laub, etc.), als toegang gevend tot een geschiedenis van Trauma. Jammer, want ik zou willen weten: wat was dit voor historische gebeurtenis, het 'force feeling'? 't Is een hele specifieke vorm van juridisch-politioneel-medisch geweld, die ook een hele specifieke reactie opriep, uitmondend in 't vrouwenkiesrecht.

HongerStakingAnimatie

Een animatiefilm n.a.v. de getuigenissen van hongerstakers at Guantanamo Bay.

Stukje hierover in NRC: http://www.nrc.nl/nieuws/2013/10/12/hongerstakers-beschrijven-hel-gitmo-alles-wat-ik-wil-is-weer-vrij-zijn/